11 teslim şeklini, masraf ve risk geçiş noktalarını tek tabloda topladık. İhracat sözleşmenizde doğru terimi seçmenin pratik yolu.
Incoterms, Milletlerarası Ticaret Odası'nın (ICC) yayımladığı ve dünya çapında kabul gören teslim kurallarıdır. Yürürlükteki sürüm Incoterms 2020'dir. Tek bir üç harfli kısaltma; alıcı ile satıcı arasında masrafların nerede el değiştirdiğini, riskin hangi noktada karşı tarafa geçtiğini ve ihracat/ithalat gümrüğünden kimin sorumlu olduğunu belirler. Sözleşmedeki bu üç harf, anlaşmazlık çıktığında kimin haklı olduğunu da belirler.
Incoterms neyi belirler, neyi belirlemez?
Doğru terim seçimi için önce sınırını bilmek gerekir. Bir Incoterm yalnızca üç şeyi düzenler:
- Masraf: Taşıma, yükleme/boşaltma, terminal ve sigorta gibi kalemleri kim öder?
- Risk: Mal hasar görür ya da kaybolursa, bu hangi noktadan itibaren kimin üstünde?
- Gümrük: İhracat ve ithalat işlemlerini kim yürütür?
Buna karşılık Incoterms; ödeme koşulunu (akreditif, peşin, vesaik), malın mülkiyetinin ne zaman geçtiğini ya da sözleşmenin uygulanacak hukukunu belirlemez. Bunlar ayrı maddelerle düzenlenir. Sık yapılan hata, teslim şeklinin ödeme güvencesi sağladığını sanmaktır; sağlamaz.
11 terim, iki aile
Incoterms 2020'de 11 teslim şekli vardır. Yedisi her taşıma moduna (kara, hava, deniz, çoklu) uygundur; dördü yalnızca deniz ve iç su yolu taşımacılığında kullanılır. Konteyner taşımacılığı teknik olarak deniz olsa da, yük limanda terminale teslim edildiği için FOB/CFR/CIF yerine FCA/CPT/CIP önerilir.
| Terim | Açılım | Risk alıcıya geçer | İhracat / İthalat gümrüğü |
|---|---|---|---|
| EXW | İş Yerinde Teslim | Satıcının tesisinde, yüklenmeden | Her ikisi de alıcıda |
| FCA | Taşıyıcıya Masrafsız | Belirlenen yerde taşıyıcıya teslimde | İhracat satıcı / ithalat alıcı |
| CPT | Taşıma Ödenmiş | İlk taşıyıcıya teslimde | İhracat satıcı / ithalat alıcı |
| CIP | Taşıma+Sigorta Ödenmiş | İlk taşıyıcıya teslimde | İhracat satıcı / ithalat alıcı |
| DAP | Belirlenen Yerde Teslim | Varışta, araç üstünde (boşaltılmadan) | İhracat satıcı / ithalat alıcı |
| DPU | Boşaltılmış Teslim | Varışta, boşaltıldıktan sonra | İhracat satıcı / ithalat alıcı |
| DDP | Gümrük Ödenmiş Teslim | Varışta, araç üstünde | Her ikisi de satıcıda |
| FAS | Gemi Doğrultusunda (sadece deniz) | Mal rıhtımda gemi yanına konunca | İhracat satıcı / ithalat alıcı |
| FOB | Gemide Masrafsız (sadece deniz) | Mal gemi küpeştesini geçince | İhracat satıcı / ithalat alıcı |
| CFR | Mal Bedeli+Navlun (sadece deniz) | Mal gemi küpeştesini geçince | İhracat satıcı / ithalat alıcı |
| CIF | Mal Bedeli+Sigorta+Navlun (sadece deniz) | Mal gemi küpeştesini geçince | İhracat satıcı / ithalat alıcı |
En çok karıştırılan dört nokta
- EXW mı FCA mı? EXW'de yükleme bile alıcıya aittir ve ihracat beyannamesini teknik olarak alıcı yapar — ihracatçı için kayıt/iade açısından sorunlu olabilir. Çoğu durumda yurt içinden yükleme için FCA daha temizdir.
- Konteynerde FOB tuzağı: Konteyner limanda terminale teslim edilir, doğrudan gemiye değil. FOB kullanırsanız terminaldeki süre boyunca risk hâlâ satıcıdadır. Konteynerde FCA tercih edin.
- CIF'te sigorta minimumdur: Incoterms 2020'de CIF için asgari teminat ICC (C) klozudur — dar kapsamlı bir poliçe. Kıymetli yükte CIP'i ICC (A) ile birlikte değerlendirin.
- DDP en ağır yüktür: DDP'de satıcı ithalat gümrüğü, vergiler ve varışa kadar her şeyi üstlenir. Varış ülkesinin mevzuatına hâkim değilseniz DDP taahhüdü riskli olabilir.
Doğru terimi nasıl seçersiniz?
- 1.Kontrolü nerede bırakmak istediğinize karar verin: kendi taşıyıcınızı mı yöneteceksiniz, yoksa karşı tarafa mı bırakacaksınız?
- 2.Gümrük yetkinliğini ölçün: Varış ülkesinde ithalat işlemini yürütebilecek misiniz? Hayırsa D grubundan kaçının.
- 3.Riski sigortayla eşleştirin: Riskin size geçtiği noktadan itibaren yükün sigortalı olduğundan emin olun.
- 4.Toplam maliyeti karşılaştırın: 'Navlun dahil' bir teklif, terminal ve yerel masraflar eklenince her zaman ucuz olmayabilir.
Sevkiyatınız için somut bir plan mı gerekiyor?
Yükünüzün modunu, rotasını ve teslim şeklini birlikte kuralım; kapıdan kapıya öngörülebilir bir teklif çıkaralım.
Teklif al
