CMR nedir? Karayolu taşımasında taşıyıcının sorumluluğu

Bir kamyon Türkiye'den yola çıkıp Avrupa'da yük indirdiğinde, taraflar arasındaki sorumluluğu tek bir uluslararası sözleşme düzenler: CMR. Adı Fransızca 'Convention relative au contrat de transport international de Marchandises par Route' ifadesinden gelir ve karayoluyla uluslararası eşya taşımacılığına ortak kurallar getirir. 50'den fazla ülke taraftır; Türkiye de dâhildir.

CMR belgesi ne işe yarar?

CMR taşıma belgesi (consignment note) üç şeyi birden kanıtlar: taşıyıcının yükü teslim aldığını, gönderici ile taşıyıcı arasında bir taşıma sözleşmesi bulunduğunu ve yükün teslim alındığı andaki durumunu. Bir uyuşmazlıkta ilk bakılan belge budur; üzerindeki çekinceler (rezervler) hasar tartışmasının yönünü belirler.

Taşıyıcı neden ve ne kadar sorumludur?

CMR'nin 17–29. maddeleri taşıyıcının sorumluluğunu düzenler. Temel kural nettir: taşıyıcı, yükü teslim aldığı andan teslim edene kadar geçen sürede yükün kısmen veya tamamen kaybından ve hasarından sorumludur. Ancak bu sorumluluğun bir tavanı vardır.

• Sorumluluk sınırlıdır: Tazminat, kayıp malın brüt ağırlığı üzerinden kilogram başına 8,33 SDR (özel çekme hakkı) ile sınırlıdır. Yükünüzün değeri bunun üstündeyse fark sigortayla kapatılmalıdır.
• Kurtuluş hâlleri vardır: Kusurun göndericide olması, ambalaj yetersizliği, malın doğasından gelen bozulma veya mücbir sebep gibi durumlarda taşıyıcı sorumluluktan kurtulabilir.
• Çekince koymak kritiktir: Teslimde görünür hasar varsa derhal, gizli hasar varsa belirli süre içinde yazılı çekince konmazsa yükün sağlam teslim alındığı varsayılır.

Gönderici olarak ne yapmalısınız?

1. 1.CMR'deki yük tanımı, ağırlık ve adet bilgilerinin gerçeği yansıttığından emin olun.
2. 2.Yükün değeri kilogram başına 8,33 SDR sınırını aşıyorsa ek yük sigortası yaptırın.
3. 3.Ambalajın taşımaya uygun olduğunu belgeleyin; ambalaj kusuru sorumluluğu göndericiye kaydırır.
4. 4.Teslim sırasında hasar varsa CMR üzerine mutlaka yazılı çekince koydurun.